تبلیغات
احکام - ملاک در قصر نماز مسافر چیست؟
درباره وبلاگ


مدیر وبلاگ : سارا جشانزاده
نویسندگان
جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :
احکام
چهارشنبه 14 بهمن 1394 :: نویسنده : سارا جشانزاده       

پرسش:


خداوند در سوره نسا می فرمایند: وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِی الْأَرْضِ فَلَیْسَ عَلَیْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلَاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ یَفْتِنَكُمُ الَّذِینَ كَفَرُوا ? إِنَّ الْكَافِرِینَ كَانُوا لَكُمْ عَدُوًّا مُبِینًا [4:101] هنگامی که سفر می‌کنید، گناهی بر شما نیست که نماز را کوتاه کنید اگر از فتنه (و خطر)ِ کافران بترسید؛ زیرا کافران، برای شما دشمن آشکاری هستند به استناد این آیه مبارکه خداوند در مورد کسانی که از فتنه کافران هراس دارند ،تخفیف داده و جواز خواندن نماز به صورت شکسته را صادر فرموده اند . در شرایط حال حاضرکه از نظر امکانات و ... مشکلی وجود ندارد و مسافرت ها با هواپیما 1 ساعته انجام می پذیرد وعمده سفر ها نه مشقتی برای افراد دارد و نه هول و هراسی دارند، نیز بایستی نماز را شکسته خوانده و روزه را نگرفت. حال اینکه گرفتن روزه در ماه های دیگر سال مشکل تر از ماه رمضان در سفر است .  بین 10 روز اقامت یا 9 روز چه تفاوتی وجود دارد ؟  

پاسخ:


روایاتی  وارد شده  كه كوتاه خواندن نماز در سفر یك نوع تخفیف الهی است . ادب اقتضا می كند كه انسان  تخفیف را رد نكند. نسبت به آن بی اعتنایی به خرج ندهد. در روایات شیعه آمده است  امام صادق (ع) از پیامبر (ص) نقل می كند : «افطار در سفر و نماز قصر  از هدایای الهی است. كسی كه از این كار صرف نظر كند، هدیه الهی را رد كرده است» .(1)

امام باقر(ع) فرمود: «گروهی با پیامبر در ماه مبارك رمضان در سفر بودند. پیامبر در سفر روزه نگرفت، ولی برخی از همراهان روزه گرفتند. پیامبر فرمود: « اینان تا روز قیامت از نافرمانان خواهند بود».(2)
امام صادق(ع) فرمود: «خدا تصدّق كرده بر مریض و مسافر كه روزه نگیرند. آیا پسندیده است كه صدقة خدا برگردانده شود؟!‌»(3)
امّا این كه در زمان ما مسافرت ها آسان شده و در مدت كمی یك مسافرت هشت فرسخی انجام می شود و هیچ خستگی در مسافر احساس نمی شود، بنابراین روزه گرفتن در مسافرت مشكل نیست،‌جوابش این است كه: علّت و فلسفة واقعی احكام شرعی بر ما معلوم نیست. در روایات حكم تقصیر(شکسته شدن) نماز و روزه نگرفتن را بر سفر هشت فرسخی مبتنی كرده، چه مسافرخسته شده و چه خسته نشده باشد. بنابراین ملاك در قصر و اتمام و افطار روزه، خستگی و عدم آن نیست، گرچه نوع سفر حتی با وسایل سریع السیر خسته كننده است. ملاك مقدار مسافت است. اگر ملاك را خستگی و عدم خستگی بگیریم، چه بسا افرادی با شتر مسافرت بیست فرسخ انجام می دهند، ولی خسته نمی شوند؛ برعكس افرادی دو فرسخ مسافرت می كنند و خسته و كوفته می شوند. پس ملاك بر اساس روایات پیمودن مسافت شرعی یعنی هشت فرسخ است. هر كس این مقدار مسافت را چه در یك روز یا در چند دقیقه بپیماید، ‌نمازش شكسته خواهد بود و روزه را باید افطار كند.(4)
گرچه یكی از عوامل این حكم آسان گرفتن بربندگان است، امّا قرائن نشان می دهد كه این عامل، تنها عامل نمی باشد،‌زیرا كسی كه با خستگی زیاد به مقصد رسیده، ‌در همان زمان كه به مقصد می رسد، اگر قصد ده روز اقامت كند، ‌نمازش تمام است . روزه هم در شرایط وجوب، واجب خواهد بود. پس ملاك در سقوط روزه و شكسته شدن نماز تنها خستگی نیست.
مدرک استنباط احکام اسلام فقط کتاب خدا نیست تا با ملاحظه اطلاق آیه ای حکمی اثبات شود بلکه یکی از مهم ترین مدارک آن سنت پیغمبر و روایات  اهل بیت  است که آن چه از رساله نقل نموده اید، به وسیله آن ها اثبات می شود (5)
 برای فهم دقیق این آیه و دلالت آن لازم است به کتاب های فقه استدلالی مراجعه شود، مانند کتاب محاضرات فی فقه الامامیه ،نوشته آیه الله سید محمد هادی میلانی .
جواب سوال دوم :
حتما تفاوتی وجود دارد که اهل بیت به آن تاکید دارند، زیرا در کلام اهل بیت هم قصد اقامت را به ده روز بیان نموده اند، نه کم تر.البته با توجه به آن مصالح و حکمت هایی  که در فلسفه احکام وجود دارد  و ائمه واقفند و ما به آن ها دسترسی نداریم، باید از باب تعبدی بپذیریم. ضمن این که  در روایات اهل بیت در قصد اقامه و ماندن به  ده روزتصریح و شرط شده است که به تبع آن باید نماز را کامل بخوانند و روزه هم بگیرند. یک نمونه از  روایات فراوان  را برای تان نقل می کنیم :
از امام موسی کاظم (ع) پرسیده شد : شخصى ماه رمضان در سفر است. در محلى اقامت مى‏گزیند. لازم است روزه بگیرد؟ فرمود: نه، مگر تصمیم ماندن ده روز داشته باشد. وقتى تصمیم گرفت، روزه را مى‏گیرد و نماز را تمام مى‏خواند.(6)

 تمام مراجع تقلید هم در این مساله بر قصد اقامه ده روز متفق القول هستند.

1. تفسیر نمونه، ج4، ص 97،  به نقل از وسایل الشیعه، ج 5، ص 540
2. وسائل الشیعه، ج 7، ص 124.
3.  همان.
4.  تفسیر المیزان، ج 2، ذیل آیة‌ بقره،‌ص 11.
5. استفتاءات امام خمینی،   ج 3 ،ص 622 .
6.احتجاجات ،ج8 ،ص 28 ؛ترجمه ج 4 بحار الانوار .






نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط : طلبه پاسخگو،
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر